مىآمدند . باران كاملى هم آمد و هوا بسيار خوب شد . هيچ سالى بهار طهران به اين امتداد و خوشى نشده بوده است . لله الحمد نرخها هم تماما تنزل كرده ، نانها خوب و وافر شده . مردم فى الجمله خوشحال هستند . سفر شاه از مسافرت اعليحضرت شهريارى گويا ذكرى نكرده باشم . بعد از آن‌كه صدراعظم به‌زحمت زياد مبلغ شصت مليون فرانك از دولت روسيه قرض كرد ( بيست و چهار كرور پول حاليهء ايران ) مواجبهاى گذشتهء مردم را دادند و بعضى قروض داخله و خارجه را هم پرداختند ، تهيهء اين مسافرت را فراهم آورده كه از روز جلوس همايونى مقصود و منظور مبارك شاهنشاهى همين بود . در دوازدهم شهر ذيحجه الحرام 1317 از راه آذربايجان و سرحد ارس به عزم تفرج و سياحت ، ملاقات سلاطين معظم فرنگ مسافرت فرمودند و قرار بر اين گذاشتند كه تا ورود به كنت تركسويل « 1 » شهر فرانسه كه آب گرم معدنى دارد و اطباء براى معالجهء كليه و نقرس و ساير امراض شهريارى انتخاب نموده‌اند بطور غيررسمى « انكونيتو » « 2 » باشد . پس از انجام استعلاج بطور رسمى به دربار روسيه و شهر پطرزبورغ رفته از آنجا به آلمان و پروس بعد فرانسه و تماشاى « اكسپوزيسيون » و بعد انگليس و اطريش و عثمانى [ بروند ] و بيش از شش ماه اين مسافرت طول خواهد كشيد . خوشا به حال اشخاصى كه در اين سفر همراه هستند . تماشاى « اكسپوزيسيون » امسال از همه‌چيز بالاتر است . وزرا در غياب شاه حضرت و الا شعاع السلطنه فرزند دوم اعليحضرت به نيابت سلطنت روزها در همان عمارات مساكن نايب السلطنه جلوس مىفرمايند . حكومت دار الخلافه با آصف الدوله است . سپهسالار بعضى روزها شهر و اغلب در اردوى مفصلى [ است ] كه سمت مغرب طهران در درشت « 3 » زده شده . اين اردو مركب از هشت هزار سوار و پياده و توپخانه است . رياست آن با وزير نظام است . امين خلوت وزير عدليه [ است ] . وزير بقايا سلطان على خان تقريبا همه‌كاره [ است ] و رياست دفتر را دارد . دبير الملك وزير داخله و امورات حكام به او راجع است . مشير الملك سابق پس از فوت مشير الدوله لقب را گرفته و

--> ( 1 ) - Conterxeville . ( 2 ) - inconnu ( 3 ) - - طرشت